Sắp xếp linh kiện điện tử bằng hộp nhựa chia ngăn: phân loại điện trở, tụ, IC, jack và dán nhãn

Cách sắp xếp linh kiện điện tử bằng hộp nhựa chia ngăn: chọn loại hộp, xếp điện trở theo dãy E6, chia tụ, LED, IC, jack, dán nhãn, đánh số vị trí và bảo quản chống ẩm.

Học điện tử, làm đồ án hay sửa chữa một thời gian là sẽ có hàng trăm điện trở, tụ, LED, IC, jack nằm lẫn lộn trong túi zip. Mất mười phút để tìm một con điện trở 4,7 kΩ, hoặc lấy nhầm 470 Ω vì vạch màu nhìn na ná nhau, là chuyện thường gặp. Bài này hướng dẫn chọn hộp nhựa chia ngăn cho từng nhóm linh kiện, cách xếp điện trở theo dãy giá trị chuẩn, cách dán nhãn, đánh số vị trí và giữ linh kiện khỏi ẩm, tĩnh điện.

1. Các loại hộp nhựa chia ngăn

• Hộp 1 ngăn hình chữ nhật và hộp vuông: nhựa PP trong, nắp gài, nhiều cỡ. Hợp đựng module, cảm biến, mạch đã lắp, mỗi món một hộp.
• Hộp nhiều ngăn cố định (3 đến 24 ngăn): vách đúc liền với hộp, linh kiện nhỏ không lọt sang ô bên cạnh. Hợp nhất cho điện trở, tụ, LED.
• Hộp 28 hoặc 56 ngăn: mỗi ngăn là một hộp nhỏ có nắp riêng, xếp trong hộp lớn. Hợp cho linh kiện dán SMD, ốc vít nhỏ, những thứ dễ đổ lẫn khi lật hộp.
• Hộp nhiều ngăn tháo lắp (6 đến 36 ngăn): vách rút ra được để gộp ô nhỏ thành ô lớn. Hợp cho jack, đầu nối có dây, dụng cụ nhỏ.
• Hộp 15 ngăn 27 × 16 × 5,5 cm: đủ chỗ cho cả bộ linh kiện của một dự án hay một đồ án.

Hộp trong suốt giúp nhìn thấy linh kiện mà không cần mở nắp. Với hộp tháo lắp, linh kiện rất nhỏ có thể lọt qua khe giữa vách và đáy; những thứ đó nên để hộp ngăn cố định hoặc hộp có nắp riêng.

2. Xếp điện trở theo dãy giá trị chuẩn

Điện trở được sản xuất theo các dãy giá trị chuẩn. Dãy E6 có 6 giá trị mỗi thập phân: 10, 15, 22, 33, 47, 68; dãy E12 có 12 giá trị: thêm 12, 18, 27, 39, 56, 82. Xếp một hộp 24 ngăn theo dãy E6 thì mỗi hàng là một thập phân, mỗi cột là một giá trị: từ 100 Ω ở ô đầu tiên đến 680 kΩ ở ô cuối. Cần giá trị nào là biết ngay ô nào.

• Nhãn ghi theo kiểu in trên linh kiện: 4K7 là 4,7 kΩ, 1K5 là 1,5 kΩ, 100K là 100 kΩ. Chữ K, M nằm ở vị trí dấu phẩy nên không bị đọc nhầm khi vết mực nhòe.
• Khi nhận điện trở về, đo bằng đồng hồ vạn năng trước khi bỏ vào ô, nhất là các cặp dễ nhầm như 470 Ω và 4,7 kΩ (chỉ khác vòng thứ ba: nâu và đỏ). Cách đọc vạch màu có trong bài điện trở: đọc mã vạch màu, mã SMD, sai số.
• Điện trở công suất lớn (1 W, 2 W, 5 W) để hộp riêng, ghi rõ công suất trên nhãn.

3. Chọn hộp cho từng nhóm linh kiện

• Tụ gốm xếp theo mã in trên tụ (104 là 100 nF, 103 là 10 nF); tụ hóa xếp theo điện dung và điện áp, ghi cả hai lên nhãn. Cách đọc mã tụ xem bài tụ điện: các loại tụ, cách đọc mã.
• LED xếp theo màu và cỡ (3 mm, 5 mm); diode, transistor xếp theo mã in trên thân (1N4007, 1N5819, 2N2222, S8050…).
• IC, MOSFET nhạy với tĩnh điện: cắm chân vào miếng xốp dẫn điện hoặc để trong túi chống tĩnh điện, ghi mã IC lên túi, rồi mới đặt túi vào hộp nhựa. Chạm tay vào vật kim loại nối đất trước khi lấy IC ra.
• Jack, đầu nối như GX16, JST, jack DC: hộp tháo lắp, gộp ô cho loại có dây dài; đầu đực và đầu cái của cùng một loại để chung ô.
• Module, cảm biến: mỗi module một hộp nhỏ, bỏ kèm mảnh giấy ghi sơ đồ chân và đường dẫn bài hướng dẫn.

4. Dán nhãn, đánh số vị trí và bảng kê

1. Đánh số mỗi hộp (Hộp 01, Hộp 02…) và ghi nhóm linh kiện lên nắp.
2. Đánh mã ô theo hàng chữ, cột số (A1, A2… B1…), dán ở thành hộp để không bị che khi mở nắp.
3. Ghi bảng kê trên giấy hoặc bảng tính: vị trí, linh kiện, giá trị, số lượng còn, ghi chú. Tìm theo giá trị là biết ngay "Hộp 01, ô B5".
4. Lấy ra dùng thì trừ số lượng; ô nào còn ít thì đánh dấu để mua thêm.

5. Bảo quản: ẩm, tĩnh điện, di chuyển

• Chống ẩm: bỏ một gói hút ẩm silica gel vào mỗi hộp lớn, nhất là mùa nồm. Chân linh kiện bị oxi hóa sẽ khó hàn. Cách theo dõi độ ẩm có trong bài đồng hồ nhiệt độ, độ ẩm mini cùng đợt bài này.
• Tĩnh điện: hộp nhựa thường có thể tích điện khi cọ xát; IC và MOSFET luôn để trong túi hoặc xốp chống tĩnh điện như mục 3.
• Di chuyển: giữ hộp nằm ngang, kiểm tra nắp đã gài chắc. Mang linh kiện đi làm hoặc đi học thì dùng hộp có nắp riêng từng ngăn.

Người mới bắt đầu tự học điện tử có thể xem danh sách linh kiện, dụng cụ cần chuẩn bị trong bài tự học điện tử cho người mới: lộ trình 30 bài và cách lắp mạch thử trong bài breadboard, dây cắm và hàn linh kiện.

Cần tư vấn chọn hộp theo số lượng linh kiện, liên hệ PYWORLD qua số 0915703319.